1976 yılında Kocaeli Devlet Mühendislik ve Mimarlık Akademisi adı altında Elektrik ve Makine Fakülteleri, Temel Bilimler Fakültesi ve Yabancı Diller Enstitüsü kurulmuştur. Kurulan bu kurumlar, 1982 yılında Yıldız Üniversitesi'ne Kocaeli Mühendislik Fakültesi olarak bağlanmış 3 Temmuz 1992 tarih ve 3837 sayılı kanun ile Kocaeli Üniversitesi adını almıştır.

Temmuz 2006 tarihi itibariyle; 171 profesör, 84 doçent, 434 yardımcı doçent, 282 öğretim görevlisi, 163 okutman, 704 araştırma görevlisi, 52 uzman olmak üzere toplam 1890 akademik, 975 idari personeli olan Kocaeli Üniversitesi'nin 11 fakülte, 7 yüksekokul, 1 devlet konservatuvarı, 18 meslek yüksekokul ve 3 enstitüsü bulunmaktadır. Şubat 2007 itibariyle 50.476 öğrencisi ile eğitim-öğretimini sürdürmektedir.